Category Archives: ΒΙΒΛΙΑ & ΜΟΥΣΙΚΗ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ, ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ

T.S. ELIOT

Όπερα

Tristan-Egusquiza-L

Τριστάνος και Ιζόλδη

Και τα μοιρολατρικά κόρνα

Τα παράφορα βιολιά

Και το δυσοίωνο κλαρινέτο˙

Κι ο έρωτας να βασανίζεται

Για το συναίσθημα όσο ρηχό κι αν είναι,

Να σφαδάζει

Κουλουριασμένος σε παροξυσμό,

Να ορμά στα τελευταία

Όρια της έκφρασης.

Πρόκειται περί τραγωδίας; Ω όχι!

Η ζωή αναχωρεί μ’ένα αχνό χαμόγελο

Προς το αδιάφορο.

Αυτές οι συναισθηματικές εμπειρίες

Δεν έχουν καμία υπόσταση,

Κι εγώ νιώθω σαν το φάντασμα της νιότης

Στο χορό του νεκροθάφτη.

Richard Wagner – «Tristan und Isolde», Prelude

http://youtu.be/J-qoaioG2UA

End_Tristan_und_Isolde_Wagner_Facsimile

LOUISE GLÜCK

Ορφέας

securedownload-58

Έχω χάσει την Ευρυδίκη μου,

έχω χάσει την ερωμένη μου,

και ξαφνικά μιλάω γαλλικά

και φαίνεται πως δεν είχα ποτέ τόσο καθαρή φωνή˙

φαίνεται ότι αυτά τα τραγούδια

είναι μιας άλλης τάξης.

Και φαίνεται ότι οφείλει κάποιος να ζητήσει συγνώμη

που είναι καλλιτέχνης,

σαν να μην είναι εντελώς ανθρώπινο να μπορεί να παρατηρεί

αυτές τις λεπτές αποχρώσεις.

Και ποιος ξέρει, ίσως οι θεοί να μη μου μίλησαν ποτέ

στον Άδη,

να μη με επέλεξαν,

ίσως ήταν όλα μια ψευδαίσθηση.

Ω Ευριδίκη, εσύ που με παντρεύτηκες για τα τραγούδια μου,

γιατί έρχεσαι σ’εμένα ζητώντας παρηγοριά;

Ποιος ξέρει τι θα πεις στις Ερινύες

όταν τις συναντήσεις πάλι.

Πες τους ότι έχω χάσει την αγαπημένη μου˙

είμαι εντελώς μόνος τώρα.

Πες τους ότι δεν υπάρχει τέτοια μουσική

χωρίς αληθινή οδύνη.

Στον Άδη, τραγούδησα γι’αυτές˙ θα με θυμούνται.

Maria Callas – J’ai perdu mon Eurydice.wmv

http://youtu.be/sNEUdGZutGw

securedownload-59

Σχολιάστε

Filed under ΒΙΒΛΙΑ & ΜΟΥΣΙΚΗ, ΜΟΥΣΙΚΗ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

O πίνακας του Ραούλ Ντυφύ “Κουιντέτο με το κόκκινο βιολοντσέλο”, που αποτελεί και το εξώφυλλο της έκδοσης.

O πίνακας του Ραούλ Ντυφύ “Κουιντέτο με το κόκκινο βιολοντσέλο”, που αποτελεί και το εξώφυλλο της έκδοσης.

[….] Μπορεί όμως η μουσική να δράσει (και κατά κανόνα δρα) στον χώρο του Αλόγου, τον ελεύθερο από την αναγκαιότητα της προσαρμογής στην έλλογη σκέψη. Ανήκει στο χώρο των Τεχνών, ο οποίος κατά τον Σοπενχάουερ μητέρα έχει την “περίσσεια” δηλαδή το “Πέρα από την ανάγκη” (den Überfluß) και πατέρα το ταλέντο ή τη μεγαλοφυία, ενώ η επιστημονική ή επαγγελματική δραστηριότητα, κατά τον ίδιο φιλόσοφο, μητέρα έχει την ωφελιμότητα και αναγκαιότητα και πατέρα το λογικό. Ο Τσελιμπιντάκε γράφει στο έργο του “Φαινομενολογία της μουσικής” την απλή αλλά μεγάλη αλήθεια, ότι τη Μουσική δεν την κατανοούμε (verstehen) αλλά την βιώνουμε (erleben).

Schubert-Quintet in C Major op. 163, D. 956 (Complete)

http://youtu.be/S3tmFhrOgNk

Raoul Dufy3

Raoul Dufy: The Orchestra (1944)

Αυτοί λοιπόν που αφιερώνουν τη δημιουργική τους ζωή, επιστημονική, επαγγελματική, πολιτική, στην αναζήτηση της γνώσης ή στη δίκαιη διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων, εφαρμόζοντας τη λογικά ή τελολογικά περιχαρακωμένη μέθοδό τους, εκείνοι που χρησιμοποιούν τα εργαλεία της λογικής καθαρότητας και της αποδεικτικής διαδικασίας στην πορεία προς την αλήθεια, είναι αυτοί ακριβώς που αισθάνονται περισσότερο τα όρια του ορθού λόγου ή της σκοπιμότητας και ωφελιμότητας, στη βάση των οποίων προσπαθούν να θεμελιώσουν τη γνώση τους, είναι εκείνοι που περισσότερο από άλλους αναζητούν την υπέρβαση, την είσοδο σε χώρους επέκεινα του έλλογου κόσμου τους. Είναι η εσωτερική ανάγκη να πλάσουμε και να βιώσουμε καταστάσεις, απαλλαγμένοι από την αναγκαιότητα προσαρμογής στη λογικοκρατούμενη σκέψη. Αλλιώς κινδυνεύουμε να χάσουμε την ευαισθησία μας. Χρειαζόμαστε λοιπόν ένα αντίβαρο στην εξουσία του Λόγου. Και αυτό μπορεί να μας το δώσει, μεταξύ άλλων, η μέθεξη στη μουσική μυσταγωγία.

K498-3 Mozart Kegelstatt trio

http://youtu.be/CYxhQvm2DK8

http://youtu.be/4cUJqZgZmCU

http://youtu.be/Rw7x-dIhgaE  Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under ΒΙΒΛΙΑ & ΜΟΥΣΙΚΗ

ΜΟΤΣΑΡΤ-ΤΟ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ ΜΙΑΣ ΜΕΓΑΛΟΦΥΙΑΣ

ΝΟΡΜΠΕΡΤ ΕΛΙΑΣ

«Το όνειρο του Μότσαρτ ήταν πάντοτε να δουλεύει ελεύθερα και να ακολουθεί τις εσωτερικές φωνές του, χωρίς να πρέπει να σκεφθεί έναν αγοραστή. Ήδη στο Ζάλτσμπουργκ έγραφε τα πιο μεγάλα του έργα συνήθως κάνοντας του το χατίρι και αφήνοντας την φαντασία του ελεύθερη. Στην  Βιέννη πίστευε πως θα έχει αυτή τη δυνατότητα. Αλλά και εδώ ήταν αναγκασμένος να κάνει συμβιβασμούς. Ας πάρουμε ως παράδειγμα μερικά κοντσέρτα για πιάνο που συνέθεσε στα μέσα της δεκαετίας του 1780, όταν ήταν ζωτική ανάγκη γι’αυτόν να βρει το γούστο του κοινού, αφού χρειαζόταν τα έσοδα από τις “ακαδημίες” του. 
Στις 11 Δεκεμβρίου 1784 αποπεράτωσε ένα κοντσέρτο σε φα μείζονα (KV 459), με τύμπανα και τρομπέτες στο tutti, που εκτελέστηκε έξι χρόνια αργότερα, με την ευκαιρία της στέψης του αυτοκράτορα Λεοπόλδου Β΄στην Φραγκφούρτη. Ήταν ένα έργο που απέβλεπε σε μεγάλο βαθμό στο κοινό, με “παλικαρισμούς” και επιδεικτικότατη δεξιοτεχνία. Αλλά σαν να βαρέθηκε αυτή την υποταγή της δημιουργικότητας του σε ανώτερες δυνάμεις, σαν να εξεγειρόταν, δύο μήνες αργότερα έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό κοντσέρτο για πιάνο σε ρε ελάσσονα (KV 466), που εν μέρει διακρίνεται από δραματικό πάθος. Δίνει εντύπωση ότι εδώ αδιαφορεί πλήρως για την γνώμη του κοινού. Γράφει μουσική όπως αισθάνεται ο  ίδιος, ίσως μάλιστα με τη συνειδητή ή ασυνείδητη πρόθεση να σοκάρει -pour epater la noblesse [για να κάνει τους ευγενείς να τα χάσουν]. Αυτό δεν τον έκανε πιο δημοφιλή, τη στιγμή μάλιστα που χρειαζόταν χρήματα. Εξάλλου τον 19ο αιώνα αυτό ήταν το μόνο ευρύτερα γνώριμο κοντσέρτο του.» 
«Αλλά ο Μότσαρτ δεν συνέχισε χωρίς άλλο στην ίδια κατέυθυνση. Τον χειμώνα και την άνοιξη 1785-86 συνέθεσε τρία νέα κοντσέρτα για τα οποία ο Alfred Einstein γράφει στο φωτισμένο του βιβλίο:
“ Στα δύο πρώτα [KV  482 και KV 488] είναι σαν ο Μότσαρτ να αισθάνθηκε πως το είχε παρακάνει, πως είχε υπερβολικές απαιτήσεις από τους Βιεννέζους, πως ξεπέρασε τα “κοινωνικά” όρια -ή απλώς αισθάνθηκε πως έχανε την εύνοια του κοινού και τώρα έπρεπε να προσπαθήσει να την αποκτήσει εκ νέου ξαναγράφοντας έργα με σίγουρη επιτυχία”

Σχολιάστε

Filed under ΒΙΒΛΙΑ & ΜΟΥΣΙΚΗ

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΙΝΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

ΝΤΑΝΙΕΛ ΜΠΑΡΕΝΜΠΟΙΜ 

 
 

ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΣΚΕΨΗ 

[….] «Ο μοναδικός και πραγματικά ακριβής και αντικειμενικός ορισμός για τη μουσική, κατά τη γνώμη μου, είναι εκείνος του Φερούτσιο Μπουζόνι, του μεγάλου Ιταλού πιανίστα και συνθέτη, ο οποίος είπε ότι η μουσική είναι αέρας με ήχο.  Ας εξετάσουμε πρώτα το φυσικό φαινόμενο που μας επιτρέπει να έχουμε την εμπειρία ενός μουσικού κομματιού: τον ήχο. Εδώ ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια από τις μεγάλες δυσκολίες να ορίσουμε την μουσική: η μουσική εκφράζεται μέσω του ήχου, αλλά ο ήχος αυτός καθεαυτόν δεν είναι ακόμη μουσική -είναι απλώς το μέσο που μεταβιβάζει το μήνυμα ή το περιεχόμενο της μουσικής…….Ο ήχος είναι μια φυσική πραγματικότητα, την οποία μπορούμε και πρέπει να την παρατηρήσουμε αντικειμενικά. Και σ’αυτό το σημείο συνειδητοποιούμε ότι εξαφανίζεται αμέσως μόλις σταματήσει. Είναι εφήμερος. Ο ήχος δεν παραμένει σ’ετούτο τον κόσμο, σβήνει μέσα στην σιωπή. Ο ήχος δεν είναι κάτι ανεξάρτητο -δεν υπάρχει από μόνος του, αλλά έχει μια διαρκή, σταθερή και αναπόφευκτη σχέση με τη σιωπή. Με αυτή την έννοια, η πρώτη νότα δεν είναι η αρχή. Βγαίνει μέσα από την σιωπή που υπάρχει πριν από αυτή. Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά, αντιλαμβανόμαστε ότι η σχέση μεταξύ ήχου και σιωπής είναι ισοδύναμη με τη σχέση μεταξύ ενός φυσικού αντικειμένου και της βαρύτητας. Κατ’αναλογία, ο ήχος, αν δεν υποστηριχθεί, οδηγείται στη σιωπή. Κάθε μεμονωμένη νότα έχει μια διάρκεια ζωής, και αυτή είναι πεπερασμένη. Οι όροι που χρησιμοποιούνται είναι σαφείς: η νότα πεθαίνει. Και εδω θα μπορούσαμε να έχουμε την πρώτη σαφή ένδειξη για το περιεχόμενο της μουσικής: η εξαφάνιση του ήχου μέσω της μεταμόρφωσης του σε σιωπή είναι ο  ορισμός του χρονικά πεπερασμένου χαρακτήρα της. Η συντήρηση του ήχου είναι, σε κάθε περίπτωση, μια πράξη πρόκλησης ενάντια στην δύναμη της έλξης της σιωπής, που προσπαθεί να περιορίσει την διάρκεια του ήχου.» 
 
(HD) Ludwig van Beethoven «Pathétique» Sonata No. 8 em Dó Menor I. Grave. Daniel Barenboim 1/3
«Ας εξετάσουμε τις διαφορετικές πιθανότητες που εμφανίζονται μόλις “δίνεται ζωή” σε έναν ήχο. Αν πριν από την αρχή υπάρχει απόλυτη σιωπή, αρχίζουμε ένα μουσικό κομμάτι που είτε τη διακόπτει, είτε αναδύεται μέσα από αυτήν. Ο ήχος που διακόπτε…ι την σιωπή αντιπροσωπεύει μια αλλοίωση της υπάρχουσας κατάστασης. Στη φιλοσοφική γλώσσα, αυτό θα μπορούσε να το περιγράψει κανείς, ως τη διαφορά ανάμεσα στο “είναι” και στο “γίγνεσθαι”. Η έναρξη της Παθητικής Σονάτας, op.13, του Μπετόβεν, αποτελεί μια προφανή περίπτωση διακοπής της σιωπής.  Η πολύ συγκεκριμένη συγχορδία διακόπτει τη σιωπή και η μουσική αρχίζει.»
 
Richard Wagner – «Tristan und Isolde», Prelude 

Σχολιάστε

Filed under ΒΙΒΛΙΑ & ΜΟΥΣΙΚΗ